Povezanost sudbine Bošnjaka i Bosne
Autor: Akademik prof. dr. Ferid Muhić
Objavljeno: 14. Jan 2026. 18:01:34
U ovom dijelu srijala "Povezanost sudbine Bošnjaka i Bosne" autor kratkim objašnjavanjem povlači paralele između “jugoslovenstva” i “bosanstva”. Jasno ukazuje ko je organizirao i branio Bosnu i Hercegovinu. Posebno ističući da 'genocid u Srebrenici nisu izvršili “Bosanci” nad “Bosancima”, ni nekakva “raja“ nad “rajom”, nego su Srbi ubijali Bošnjake'!
Čitajmo, učimo, pričajmo, pišimo, pamtimo, da se zna i ne zaboravi!
Napomena: O Bošnjacima i Bosni napisano je i piše se mnogo tekstova, ispričano je i priča se bezbroj priča. Zašto je potreban ovaj tekst, koji je motiv ove priče? Svaki tekst i sve priče o Bošnjacima i Bosni izloženi su kroz neku ličnu prizmu. Neko je Bošnjake i Bosnu gledao kroz prizmu političkih interesa ili ideoloških stereotipa; neko da iskali svoj otrov mržnje prema Bošnjacima i da opravda pohlepu prema njihovoj zemlji Bosni; neko da izrazi svoju ljubav i prema Bošnjacima i prema Bosni; neko kroz prizmu kulturološke arogancije i vjerske netrpeljivosti; neko iz oholosti sopstvene neukosti ... Niko kroz prizmu činjenica! Zato je potreban ovaj tekst o Bošnjacima i Bosni kroz prizmu činjenica, to je motiv ove priče: da se jasno kaže ko su Bošnjaci i kakva je zemlja Bosna.
Da bi se omogućilo maksimalno prisustvo činjenica, izlaganje je organizovano kao interakcija tematski koncipirane Liste pitanja koja obuhvata bitne aspekte ove teme i sažetih odgovora potkrijepljenih činjenicama.
11. Postoji li politički relevantna paralela “jugoslovenstva” i “bosanstva”?
Nepriznavanje imena je u suštini nepriznavanje imenovanog. U tom smislu, nastojanja da se Bošnjaci odreknu svog imena i prihvate naziv Bosanci, i s njim kategoriju “bosanstvo” kao svoju kolektivnu odrednicu, u biti znači kategoričko nepriznavanje Bošnjaka kao naroda i nacije sa sopstvenom kulturnom i duhovnom tradicijom i otvoren pokušaj njihove de-nacionalizacije i de-islamizacije. Koncepcijski i strukturno ovaj najnoviji anti-bošnjački mega projekt predstavlja ideološki i politički reprint pokušaja uvođenja “jugoslovenstva” u demografsku statistiku nekadašenje SFRJ, s tim da ovaj put nasjednu samo Bošnjaci, a da Srbi i Hrvati zadrže svoje etničke nazive. Kao “sedmi narod” ‘Jugosloveni’ su bili uvršteni u popis 1961. godine. U prvom periodu je taj pokušaj bio zdušno prihvaćen od onih dijelova tadašnjeg stanovništva te države, kojima se etnička ili nacionalna pripadnost nije priznavala ili je bila ignorisane, odnosno – teško odrediva (djeca rođena u nacionalno miješanim brakovima), pri čemu su očekivano daleko najbrojniji bili Bošnjaci, u to vrijeme kategorizirani kao “muslimani”, odnosno kao “Muslimani”. Neodrživost teorije o kauzalnom odnosu imena naroda/nacije sa imenom države, dramatično se potvrdila i ovom prilikom. Iako se entuzijazam za novopečenu naciju “Јugosloveni“ u manjem ali statistički relevantnom broju proširio i na predstavnike drugih nacija (posebno u Vojvodini, zbog njenog naglašenog višenacionalnog demografskog sastava), što je alarmiralo nacionalne nomenklature u svim tadašnjim republikama da ne prihvte “jugoslovenstvo“ i da energično naglase svoj etno-nacionalni naziv kao nezavisan od imena države. Politička kampanja kritike i osporavanja ove nove statističke državno-nacionalne odrednice, praćene snažnim pritiscima, brzo su doveli do njenog formalnog i praktičnog gašenja. Konačan ishod je poznat: nestala Jugoslavija, iščezli i “Jugosloveni“!
Po svom političkom kontekstu, inicijativa za uvođenje kategorije “bosanstvo” kao alternative za “bošnjaštvo” u BiH, predstavlja pokušaj de-nacionalizacije i de-islamizacije Bošnjaka, i njihovog nominalnog iščezavanje iz demografskog sastava BiH, u kojoj bi formalno ostala samo dva konstitutivna naroda: Srbi i Hrvati!
12. Ko je branio Bosnu i Hercegovinu od agresora 1992-95.: Bošnjaci ili “Bosanci”?
Nasuprot demagoškim frazama da je od agresora 1992-95. godine Bosnu odbranila nekakva anonimna ’raja’, u kontekstu etničke strukture činjenica je da BiH nisu branili nikakvi “Bosanci”, ni “Bosanci i Hercegovci”, nego da su je masovno branili i odbranili u prvom redu Bošnjaci, i to ne samo Bošnjaci iz BiH nego i Bošnjaci izvan matične države – u prvom redu iz Sandžaka, ali i iz Makedonije, sa Kosova, Crne Gore, Hrvatske i cijele dijaspore i u daleko manjem broju, predstavnici drugih naroda zajedničke države!
Treba podsjetiti i da meta srpskih i hrvatskih agresora i masovnih zločina i genocida u Bosni i Hercegovini nisu bili nikakvi “Bosanci”, nego upravo Bošnjaci! Odbranu je organizovala tadašnja politička partija SDA, sa Alijom Izetbegovićem na čelu, koja je konstituisala Armiju RBiH i MUP, kao i specijalne borbene i kontraobavještajne strukture. Uz časne izuzetke, Srbi i Hrvati BiH najvećim dijelom su se odazvali pozivu svojih političkih predstavnika i priključili se agresorima iz Srbije i Hrvatske u nastojanju da unište svoje sugrađane Bošnjake.
13. Koji su politički motivi zbog kojih je naziv jednog entiteta države Bosne i Hercegovine nazvan “Republika srpska”?
Sam naziv RS ukazuje da je strateški cilj formiranja ovog entiteta prikazivanje Bosne kao “srpske zemlje”, ako ne na njenoj cijeloj teritoriji a ono bar jednog, u principu što većeg dijela. U tom kontekstu organizovani su i propagandni udarni projekti tipa “Srpska kuće do kuće”, gradnja novih crkvi tamo gdje ni Srba ni crkvi nikada nije bilo, promjena tradicionalnih toponima hidronima, oronima, naziva naseljenih mjesta dodavanjem pridjeva “srpski/srpska/srpsko”, kao i izmišljenim navodno starim nazivima, karakterističnim za Istočnu i Južnu Srbiju, potpuno nepoznatim u Bosni.
14. Koji su politički ciljevi destruktivnog projekta zamjene naziva “Bošnjaka” floskulom “Bosanci”?
Glavni politički cilj jeste denominacija Bošnjaka kao naroda i nacije, a time i ignorisanje historijske istine da su upravo Bošnjaci jedini autohtoni narod na cijeloj teritoriji Bosne, kako bi se mit o Bosni kao “srpskoj zemlji” nametnuo umjesto ove historijske istine. Drugi cilj je da se agresija tadašnje SR Jugoslavije na Bosnu i Hercegovinu prikaže kao unutrašnji građanski rat etnički i kulturno homogenog, jednog te istog naroda. Treći cilj je da se relativiziraju etnički i vjerski motivirani zločini i da se negira gernocid. Međutim, nijedan od tih ciljeva se time neće ostvariti, jer je sam termin “Bosanstvo” teorijska floskula, pojmovna nebuloza i politička podvala! U Bosni i Hercegovini, tokom cijele njene historije, nikada nisu živjeli nikakvi “Bosanci”, niti se takvi spominju u historijskim arhivima. U toku agresije na Bosnu i Hercegovinu 1992-95. godine, nisu se uzajamno ubijali nikakvi “Bosanci”, kao što ni genocid u Srebrenici nisu izvršili “Bosanci” nad “Bosancima”, ni nekakva “raja“ nad “rajom”, nego su Srbi ubijali Bošnjake!
15. Zašto je važno očuvanje nacionalnog imena i identiteta Bošnjaka?
Očuvanje nacionalnog identiteta Bošnjaka je značajno jer je nužni uslov za očuvanje istorijskog kontinuiteta, duhovnog integriteta i kulturnog identiteta Bosne i Hercegovine kao države. Zato je od presudne važnosti afirmisati ovu historijsku istinu na svim nivoima obrazovanja, u javnim debatama, kao i u naučnim raspravama, te paralaleno svakodnevno ukazivati na sve učestalije pokušaje denacionalizacije, deislamizacije i denominacije Bošnjaka i najoštrije se suprotstaviti kampanji uvođenja odrednica “Bosanci“, “Bosanci i Hercegovci“ kao surogata za njihov etnički i kulturni identitet i njihovo povijesno, autentično ime – Bošnjaci! Apsurdnost ovakvih simplifikacija vidi se na primjerima dviju država – jedne najveće po teritoriji; druge, najmoćnije države svijeta. Naime, dok je postojao kao država, SSSR je i nominalno bio država bez nacije, za koju je u uportrebi bio kolokvijalni naziv - “Sovjeti“! Druga država je USA (SAD), koja takođe koristi kolokvijalno i sasvim neopravdano ime “Amerikanci“. A sebe, jednako kolokvijalno i neopravdano naziva “Amerika“. Objektivno, ne postoji država „Amerika“, nego država USA, ni “Amerikanci“ ili “američka nacija“, nego “građani USA“, ni “američki predsjednik“, nego “predsjednik USA“ itd.
Ova kampanja je pokrenuta i medijski i finansijski snažno podržana od hegemonističkih nacionalističkih struja u Srbiji i Hrvatskoj, koji ne odustaju od plana okupacije i podjele Bosne i Hercegovine! Iz tih razloga, očuvanje nacionalnog imena i identiteta Bošnjaka ima pesudnu važnost za njihov opstanak kao posebnog naroda sa svojom istorijom, kulturom, duhovnoom i državotvornom tradicijom i za stabilnu i prosperitetnu Bosnu i Hercegovinu.
Nastavlja se...
Čitajmo, učimo, pričajmo, pišimo, pamtimo, da se zna i ne zaboravi!
Napomena: O Bošnjacima i Bosni napisano je i piše se mnogo tekstova, ispričano je i priča se bezbroj priča. Zašto je potreban ovaj tekst, koji je motiv ove priče? Svaki tekst i sve priče o Bošnjacima i Bosni izloženi su kroz neku ličnu prizmu. Neko je Bošnjake i Bosnu gledao kroz prizmu političkih interesa ili ideoloških stereotipa; neko da iskali svoj otrov mržnje prema Bošnjacima i da opravda pohlepu prema njihovoj zemlji Bosni; neko da izrazi svoju ljubav i prema Bošnjacima i prema Bosni; neko kroz prizmu kulturološke arogancije i vjerske netrpeljivosti; neko iz oholosti sopstvene neukosti ... Niko kroz prizmu činjenica! Zato je potreban ovaj tekst o Bošnjacima i Bosni kroz prizmu činjenica, to je motiv ove priče: da se jasno kaže ko su Bošnjaci i kakva je zemlja Bosna.
Da bi se omogućilo maksimalno prisustvo činjenica, izlaganje je organizovano kao interakcija tematski koncipirane Liste pitanja koja obuhvata bitne aspekte ove teme i sažetih odgovora potkrijepljenih činjenicama.
 Agresija na Bosnu i Hercegovinu |
11. Postoji li politički relevantna paralela “jugoslovenstva” i “bosanstva”?
Nepriznavanje imena je u suštini nepriznavanje imenovanog. U tom smislu, nastojanja da se Bošnjaci odreknu svog imena i prihvate naziv Bosanci, i s njim kategoriju “bosanstvo” kao svoju kolektivnu odrednicu, u biti znači kategoričko nepriznavanje Bošnjaka kao naroda i nacije sa sopstvenom kulturnom i duhovnom tradicijom i otvoren pokušaj njihove de-nacionalizacije i de-islamizacije. Koncepcijski i strukturno ovaj najnoviji anti-bošnjački mega projekt predstavlja ideološki i politički reprint pokušaja uvođenja “jugoslovenstva” u demografsku statistiku nekadašenje SFRJ, s tim da ovaj put nasjednu samo Bošnjaci, a da Srbi i Hrvati zadrže svoje etničke nazive. Kao “sedmi narod” ‘Jugosloveni’ su bili uvršteni u popis 1961. godine. U prvom periodu je taj pokušaj bio zdušno prihvaćen od onih dijelova tadašnjeg stanovništva te države, kojima se etnička ili nacionalna pripadnost nije priznavala ili je bila ignorisane, odnosno – teško odrediva (djeca rođena u nacionalno miješanim brakovima), pri čemu su očekivano daleko najbrojniji bili Bošnjaci, u to vrijeme kategorizirani kao “muslimani”, odnosno kao “Muslimani”. Neodrživost teorije o kauzalnom odnosu imena naroda/nacije sa imenom države, dramatično se potvrdila i ovom prilikom. Iako se entuzijazam za novopečenu naciju “Јugosloveni“ u manjem ali statistički relevantnom broju proširio i na predstavnike drugih nacija (posebno u Vojvodini, zbog njenog naglašenog višenacionalnog demografskog sastava), što je alarmiralo nacionalne nomenklature u svim tadašnjim republikama da ne prihvte “jugoslovenstvo“ i da energično naglase svoj etno-nacionalni naziv kao nezavisan od imena države. Politička kampanja kritike i osporavanja ove nove statističke državno-nacionalne odrednice, praćene snažnim pritiscima, brzo su doveli do njenog formalnog i praktičnog gašenja. Konačan ishod je poznat: nestala Jugoslavija, iščezli i “Jugosloveni“!
Po svom političkom kontekstu, inicijativa za uvođenje kategorije “bosanstvo” kao alternative za “bošnjaštvo” u BiH, predstavlja pokušaj de-nacionalizacije i de-islamizacije Bošnjaka, i njihovog nominalnog iščezavanje iz demografskog sastava BiH, u kojoj bi formalno ostala samo dva konstitutivna naroda: Srbi i Hrvati!
12. Ko je branio Bosnu i Hercegovinu od agresora 1992-95.: Bošnjaci ili “Bosanci”?
Nasuprot demagoškim frazama da je od agresora 1992-95. godine Bosnu odbranila nekakva anonimna ’raja’, u kontekstu etničke strukture činjenica je da BiH nisu branili nikakvi “Bosanci”, ni “Bosanci i Hercegovci”, nego da su je masovno branili i odbranili u prvom redu Bošnjaci, i to ne samo Bošnjaci iz BiH nego i Bošnjaci izvan matične države – u prvom redu iz Sandžaka, ali i iz Makedonije, sa Kosova, Crne Gore, Hrvatske i cijele dijaspore i u daleko manjem broju, predstavnici drugih naroda zajedničke države!
Treba podsjetiti i da meta srpskih i hrvatskih agresora i masovnih zločina i genocida u Bosni i Hercegovini nisu bili nikakvi “Bosanci”, nego upravo Bošnjaci! Odbranu je organizovala tadašnja politička partija SDA, sa Alijom Izetbegovićem na čelu, koja je konstituisala Armiju RBiH i MUP, kao i specijalne borbene i kontraobavještajne strukture. Uz časne izuzetke, Srbi i Hrvati BiH najvećim dijelom su se odazvali pozivu svojih političkih predstavnika i priključili se agresorima iz Srbije i Hrvatske u nastojanju da unište svoje sugrađane Bošnjake.
13. Koji su politički motivi zbog kojih je naziv jednog entiteta države Bosne i Hercegovine nazvan “Republika srpska”?
Sam naziv RS ukazuje da je strateški cilj formiranja ovog entiteta prikazivanje Bosne kao “srpske zemlje”, ako ne na njenoj cijeloj teritoriji a ono bar jednog, u principu što većeg dijela. U tom kontekstu organizovani su i propagandni udarni projekti tipa “Srpska kuće do kuće”, gradnja novih crkvi tamo gdje ni Srba ni crkvi nikada nije bilo, promjena tradicionalnih toponima hidronima, oronima, naziva naseljenih mjesta dodavanjem pridjeva “srpski/srpska/srpsko”, kao i izmišljenim navodno starim nazivima, karakterističnim za Istočnu i Južnu Srbiju, potpuno nepoznatim u Bosni.
 Odbrana Bosne i Hercegovine |
14. Koji su politički ciljevi destruktivnog projekta zamjene naziva “Bošnjaka” floskulom “Bosanci”?
Glavni politički cilj jeste denominacija Bošnjaka kao naroda i nacije, a time i ignorisanje historijske istine da su upravo Bošnjaci jedini autohtoni narod na cijeloj teritoriji Bosne, kako bi se mit o Bosni kao “srpskoj zemlji” nametnuo umjesto ove historijske istine. Drugi cilj je da se agresija tadašnje SR Jugoslavije na Bosnu i Hercegovinu prikaže kao unutrašnji građanski rat etnički i kulturno homogenog, jednog te istog naroda. Treći cilj je da se relativiziraju etnički i vjerski motivirani zločini i da se negira gernocid. Međutim, nijedan od tih ciljeva se time neće ostvariti, jer je sam termin “Bosanstvo” teorijska floskula, pojmovna nebuloza i politička podvala! U Bosni i Hercegovini, tokom cijele njene historije, nikada nisu živjeli nikakvi “Bosanci”, niti se takvi spominju u historijskim arhivima. U toku agresije na Bosnu i Hercegovinu 1992-95. godine, nisu se uzajamno ubijali nikakvi “Bosanci”, kao što ni genocid u Srebrenici nisu izvršili “Bosanci” nad “Bosancima”, ni nekakva “raja“ nad “rajom”, nego su Srbi ubijali Bošnjake!
15. Zašto je važno očuvanje nacionalnog imena i identiteta Bošnjaka?
Očuvanje nacionalnog identiteta Bošnjaka je značajno jer je nužni uslov za očuvanje istorijskog kontinuiteta, duhovnog integriteta i kulturnog identiteta Bosne i Hercegovine kao države. Zato je od presudne važnosti afirmisati ovu historijsku istinu na svim nivoima obrazovanja, u javnim debatama, kao i u naučnim raspravama, te paralaleno svakodnevno ukazivati na sve učestalije pokušaje denacionalizacije, deislamizacije i denominacije Bošnjaka i najoštrije se suprotstaviti kampanji uvođenja odrednica “Bosanci“, “Bosanci i Hercegovci“ kao surogata za njihov etnički i kulturni identitet i njihovo povijesno, autentično ime – Bošnjaci! Apsurdnost ovakvih simplifikacija vidi se na primjerima dviju država – jedne najveće po teritoriji; druge, najmoćnije države svijeta. Naime, dok je postojao kao država, SSSR je i nominalno bio država bez nacije, za koju je u uportrebi bio kolokvijalni naziv - “Sovjeti“! Druga država je USA (SAD), koja takođe koristi kolokvijalno i sasvim neopravdano ime “Amerikanci“. A sebe, jednako kolokvijalno i neopravdano naziva “Amerika“. Objektivno, ne postoji država „Amerika“, nego država USA, ni “Amerikanci“ ili “američka nacija“, nego “građani USA“, ni “američki predsjednik“, nego “predsjednik USA“ itd.
Ova kampanja je pokrenuta i medijski i finansijski snažno podržana od hegemonističkih nacionalističkih struja u Srbiji i Hrvatskoj, koji ne odustaju od plana okupacije i podjele Bosne i Hercegovine! Iz tih razloga, očuvanje nacionalnog imena i identiteta Bošnjaka ima pesudnu važnost za njihov opstanak kao posebnog naroda sa svojom istorijom, kulturom, duhovnoom i državotvornom tradicijom i za stabilnu i prosperitetnu Bosnu i Hercegovinu.
Nastavlja se...